امـروز دوشنبه, 27 آذر 1396
No image found!
تدابیر نفسانی و معنوی در  پیشگیری ، درمان بیماری ها و ارتقأ سلامت

تدابیر نفسانی و معنوی در پیشگیری ، درمان بیماری ها و ارتقأ سلامت

تالیف: دکتر محمد مهدی اصفهانی

موضوع:  کتاب حاضر متن بازنویسی شده سخنرانی دکتر محمد مهدی اصفهانی می باشد

به کوشش: صدیقه اسحاقی

تعداد صفحات: 80 صفحه

اندازه و نوع جلد: پالتویی و شومیز

نوبت وسال چاپ : 1395 ، چاپ اول

قیمت: 4000 تومان

Readmore..

مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی جلد ششم حل مسئله لاینحل دارو نقد بر کتاب طب داخلی هاریسون

مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی جلد ششم حل مسئله لاینحل دارو نقد بر کتاب طب داخلی هاریسون

زیر نظر : دکتر محسن ناصری

گردآوری و تنظیم: متانت سیفایی و مجید مصطفوی

تعداد صفحات :282 صفحه

اندازه و نوع جلد: وزیری و شومیز

نوبت و سال چاپ : 1395 چاپ اول

قیمت:18000 تومان

Readmore..

مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی جلد پنجم

مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی جلد پنجم

زیر نظر: دکتر محسن ناصری

گردآوری و تنظیم:متانت سیفایی و مجید مصطفوی

تعداد صفحات :448 صفحه

اندازه و نوع جلد:وزیری و شومیز

نوبت سال چاپ: 1395،چاپ اول

قیمت:23000 تومان

Readmore..

شرح کتاب الفصول لابقراط

شرح کتاب الفصول لابقراط

مولف : لابن ابی صادق النیشابوری

تصحیح: دکتر محمد علی لسانی فشارکی

تعداد صفحات:  300 صفحه

انواع و نوع جلد: وزیری ، شومیز

نوبت وسال چاپ : 1394 چاپ اول

قیمت: 15000 تومان

Readmore..

مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی جلد چهارم

مجموعه آثار دکتر سید جلال مصطفوی کاشانی جلد چهارم

 

زیر نظر: دکتر محسن ناصری

گرداوری و تنظیم: دکتر ناصر رضایی پور

دکتر حسین رضایی زاده

دکتر سمیه احمدی نیری

دکتر اکرم حاجی زمانی

مقدمه: دکتر محمد  مهدی اصفهانی

تعداد صفحات: 518 صفحه

اندازه و نوع جلد: وزیری ، شومیز

نوبت وسال چاپ : 1394 چاپ اول

قیمت : 25000 تومان

Readmore..

مصالح الابدان و الانفس

مصالح الابدان و الانفس

کتاب گرانقدر مصالح‌الابدان والانفس تألیف ابوزید احمدبن سهل بلخی حکیم شیعی، متکلّم، فیلسوف و دانشمند پرکار است که در این اثر به زیباترین و رساترین شکلی ضمن پرداختن به راهکارهای تأمین سلامت جسم، روان، جامعه و محیط زیست با تأکیدی ویژه و اختصاص سهمی شایسته به سلامت جان و روح پرداخته و پیوستگی و آمیختگی جسم و روح را در دوران حیات و تأثیر و تأثر این دو را از یکدیگر مورد بحث قرار داده و راهکارهای منطقی و دستورالعمل‌های مناسب و کارآزموده‌ای ارائه نموده است به‌گونه‌ای که به حق باید آن را به عنوان شاهکاری درخور ستودن به جهانیان معرفی نمود.

مولف: ابن زید احمد بن سهل البلخی

ترجمه: دکتر فاطمه ملایم

تعداد صفحات: 254 صفحه

اندازه و نوع جلد :وزیری ، شومیز

نوبت و سال چاپ : 1394 چاپ اول

قیمت: 16000 تومان

Readmore..

شرح الموجز فی الطب

شرح الموجز فی الطب

شرح الموجز هو شرح کتب نفیس بن عوض الکرماني علی "کتاب الموجز في‌الطبّ" تألیف علاءالدین ابوالحسن علي بن أبي الحزم القرشي الذي لقّب بابن نفیس، و هو یشتمل علی أربعة أجزاء. یعتبر هذا الکتاب تصحیحا للقسم الأول، أي: «کلیات» من الکتاب هذا. یفوق حجم الشرح النص أکثر بکثیر و قد کتب نفیس بن عوض في بعض الأحیان ذیل کلمة أو عبارة صغیرة إیضاحات مفصلة و مکملة تحتوي نکت بدیعة قلما توجد في کتاب. و تفید قراءة هذا الکتاب طلاب الطبّ القدیم و کذلک الذین یهتمّون باستیعاب أسس الطبّ القدیم و کلیاته.

مولف:لنفیس بن عوض کرمانی

تصحیح:  دکتر حسن میرصالحیان

تعداد صفحات:275 صفحه

اندازه نوع جلد: وزیری ،شومیز

نوبت و سال چاپ: 1394 چاپ اول

قیمت :16000 تومان

Readmore..

طب دارا

طب دارا

نسخه نفیس کتاب طب دارا به زبان فارسی در 200 برگ و به خط نستعلیق در سال 1237 هجری قمری نگاشته شده است و در عین اختصار جنبه‌های علمی و عملی طب را در بردارد. مؤلف در بخش حفظ‌الصحه و معالجات غیر از بیماری‌های چشم از کتاب خفی علایی اقتباس کرده و در بقیه مباحث از جمله امور طبیعیه، احکام نجومی در تدابیر، تفسره، بیماری‌های چشم و ادویه مرکبه و مفرده به نظر می‌رسد تالیفی مستقل باشد. وی با جستار در آثار پیشینیان مباحث را به گونه‌ای انتخاب کرده است که خلاصه‌ای جامع و مانع از تمامی علم طب در اختیار خواننده قرار می‌دهد. در انتهای آن نیز ترجمه‏ای از کتاب برءالساعه زکریای رازی وجود دارد که با توجه به ارائه بهترین درمان‌ها در کمترین زمان مورد علاقه اطباء است.گزیده ای از مقدمه استاد دکتر محمد مهدی اصفهانی کتاب حاضر،که اینک تدوینی نو از آن در پیش رو است اثري است در حد خود ارزشمند از حکیمی هوشمند به نام شیخ محمد خطیب که در مقدمۀ ادیبانۀ کتاب که با تعبیرات زیبائی از کاربرد اصطلاحات پزشکی و نام آثار برجسته پزشکی ایران آمیخته است به چگونگی شکل گیري اندیشه، گزینش مأخذ و بالاخره تألیف کتاب پرداخته است و به کاستی‌هاي علمی و ساده‌انگاري‌هاي معاصران خود در خدمت پزشکی گله‌مندانه اشاره دارد و شیوة نادرست برخی از آنان را به تیري در تاریکی افکندن تشبیه میکند.

مولف : شیخ محمد خطیب طبیب

مقدمه: دکتر محمد مهدی اصفهانی

تصحیح: دکتر مریم ایرانزاد اصل

دکتر نسرین بعیری

دکتر مهدی شعبانی

تعداد صفحات: 366 صفحه

اندازه و نوع جلد: قطع وزیری، شومیز

نوبت وسال چاپ : 1394 چاپ اول

قیمت : 18000 تومان

Readmore..

30 امین نمایشگاه بین المللی کتاب

30 امین نمایشگاه بین المللی کتاب

مقدم سبزتان را در سالن A3 راهرو 5 غرفه 26 گرامی می داریم

Readmore..

نسخ خطی

نسخ خطی

انتشارات طب سنتی ایران دارای مجموعه 2000 جلدی از نسخ خطی در زمینه طب سنتی می باشد.لیستی که در ادامه مطلب آورده شده است اسامی این کتب و مؤلفین این آثار می باشد.در صورت تمایل تهیه این کتب با شماره 09107956905 برای سفارش تماس حاصل فرمائید.

Readmore..

فروش نسخ خطی

نسخ خطی طب سنتی ایران

 

محبوبترین ها

رساله برء الساعه

 ترجمه  و تألیف

رساله برءالساعه

به انضمام ترکیب متن عربی رساله برءالساعه اثر

محمدبن‌زکریای رازی


 بسم الله الرّحمن الرّحیم و به نستعین

 

 

حمد بی‌حد و ستایش لاتحصی و لاتعدّ، نثار بارگاه و ایثار پیشگاه کبریای حکیمی است جلّت قدرته که طبع نوع انسان را از چهار طبع مختلفة الطبیعة به اقتضای حکمت شامله و قدرت کامله الفت ترکیب داده و در صحرای عالم امکان در طبع هر گیاهی دوای دردی نهاده و درود نامعدود و صلوات نامحدود بر روان فخرالعالمین و سیّدالثقلین، نسخة اصل محکمه ایجاد و نتیجة صغری و کبری مبدأ و معاد، طبیب علّت گناه و شفیع عاصیان روسیاه درگاه حضرت اله؛

محمّد شمع جمع آفرینش    چراغ افروز بزم اهل بینش

و بر آل و اولاد و عرق پاکش که نوشیدن شربت ولایشان باعث عزّت و صحّت‌مندی و آگاهی از بحران امراض ایّام غفلت و نجات از غرقاب نادانی و جهالت است و حَبّ حُبّشان مسهل مواد فاسده عصیان و معجون مودّتشان مفرّح قلب گنه‌کاران ناتوان، سیّما امیر البرره و قاتل الکفره، زوج البتول و ابن عمّ الرّسول سیف‌الله المسلول ما صدق من کنت مولاه فعلی مولاه، مظهر العجایب و مظهر الغرائب، غالب کلّ غالب و مطلوب کلّ طالب. بیت:

علی آن شاه از هر عالی اعلا                ولی‌الله از هر والی اولی

صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین.

امّا بعد چنین معروض می‌دارد اقلّ خلق‌الله، ابن‌محمّدحسین‌الشریف‌التنکابنی که چون به دستیاری بخت بلند و طالع فیروزی‌مند، شرفیابی حضور باهرالنّور و زمین‌ بوسی پیشگاه معدلت دستور پادشاه جم‌جاه، سلیمان بارگاه، گردون درگاه، خسرو عادل، باذل خدیو، اَبَر کف دریا دل، ظلّ‌الله، قهرمان المآء و الطّین، غوث ‌الاسلام و المسلمین، سلطان السّلاطین، مصدوقه السّلطان العادل ظلّ‌الله فی الارضین، ملک الملوک العالم، صاحب قران، المؤیّد المظفّر السّلطان بن السّلطان بن السّلطان و الخاقان بن الخاقان بن الخاقان، ابوالفتح و النّصر، السّلطان فتحعلی شاه قاجار، لازالت رایات اجلاله و اعلام نصرته ما دامت الافلاک دّواراً و النّجوم سیّاراً، روزی شد و در سلک چاکران و واقفان حضور منسلک گردیده؛ روزی ذکری از تألیفات حکیم دانشمند محمّد زکریای رازی که به کمال فضل و دانش، ملاذ فحول اطبّا است، بر زبان الهام بیان صاحب قران اعظم گذشت و از کتاب برءالسّاعة تحسین فراوان رفته، ترجمة آن از زبان عربی به فارسی، حسب‌الحکم پادشاهی به عهده کمترین بندة جان نثار مقرّر گردیده که به عبارتی واضح و بیانی لایح تألیف نماید تا نفعش چون سایر آثار صاحب قرانی عام و فایده‌بخش جمهور انام باشد لهذا امتنان امر اشرف اعلا را؛ بیت:          

گشت کلاهم ز روی فخر فلک‌سا            گشت جبینم برای سجده زمین‌بوس

پس از سودن پیشانی قبول بر زمین نیاز شروع در ترجمه مقصود نمود و چون رساله مذکوره حکیم مزبور مشتمل به بیست و سه باب است و بعضی از امراض سریع‌العلاج را التفاتی نفرموده، این چاکر جان نثار (به مضمونِ: بر دسته گل نیز ببندند گیا را) هفت باب بر او افزوده و آن را به سی باب مترتّب ساخته علی‌الله‌فی‌کل‌الامورتوکلّی‌ومن‌خمس‌آل‌العباءتوسّلی.

ملتمس از ناظران این رساله آنکه به حکم ‌المأمور معذور، هرگاه به سهو و نقصانی که لازمه ذات انسانی است برخوردند، به مضمونِ:

می‌پذیرند بدان را به طفیل نیکان‌                           رشته واپس ندهد آنکه گهر می‌گردد

در صدد اعتراض بر نیایند، ذیل عفو بر آن پوشیده و در اصلاح آن کوشند وبالله‌التّوفیق‌وعلیه‌المستعان.

 


 فهرست رساله برءالساعه از کتاب مطلب السوال

 
 

باب اوّل: در درد سر است.

باب دویّم: در درد شقیقه است.

باب سیّم: در صرع است.

باب چهارم: در زکام و نزله است.

باب پنجم: در درد چشم است.

باب ششم: در درد دندان است.

باب هفتم: در تدبیر کندن دندان است که بدون کلبتین به آسانی کنده شود.

باب هشتم: در بدبوئی دهان است.

باب نهم: در خناق و ذبحه است.

باب دهم: در چسبیدن زلو است به حلق.

باب یازدهم: در امراض گوش است.

باب دوازدهم: در خون آمدن از بینی است.

باب سیزدهم: در قولنج ایلاووسی است.

باب چهاردهم: در زحیر است.

باب پانزدهم: در اسهال معده است.

باب شانزدهم: در خروج مقعده است.

باب هفدهم: در بواسیر است.

باب هیجدهم: در نواصیر است.

باب نوزدهم: در عرق‌النّساء و وجع ورک است.

باب بیستم: در جرب است.

باب بیست و یکم: در خارش دست و پا و سایر اعضا است.

باب بیست و دویّم: در علاج سوختگی آتش است.

باب بیست و سیّم: در علاج کسی است که او را به چوب یا به غیر زده باشند.

باب بیست و چهارم: در خستگی و تعبی که از ریاضت و سواری به هم رسد.

باب بیست و پنجم: در تدبیر حفظ موی از سفید شدن.

باب بیست و ششم: در تدبیر رفع و ستردن موی بی نوره است.

باب بیست و هفتم: در گند بغل و گند عرق است.

باب بیست و هشتم: در تدبیر رفع لاغری مفرط است.

باب بیست و نهم: در بیان احتیاط از زهرها است.

باب سی‌ام: در علاج سمومات خاصّه است.

 

 

 [هذا کتاب برءالساعة]

[بسم الله الرحمن الرحیم]

 

[قال الحکیم محمدبن‌زکریا الرازی ـ‌ره‌ـ کنت عند الوزیر ابی‌القاسم‌بن‌عبدالله، فجری بحضرته شیء من الطب و فی خدمته جماعة ممن یدعیه فتکلّم کلّ منهم فی ذلک بمقدار ما بلغه علمه، حتی قال بعضم انّ العلل تحصل من موادّ یکون اجتماع تلک المواد علی مرّ الایام و الشّهور و ما یکون هذا سبیل کونه لایکاد انْ یبرأ فی ساعة واحدة بل یکون فی مثل ذلک من الایام و الشهور حتی یتمّ برءالعلیل. فسمع کلامه من حضر من المتطبّبین و کل ذلک یریدون به کثرة الذهاب و المجئی الی المریض و اخذ الشیء منه! فعرفت الوزیر! ان من العلل ما یجتمع فی ایام و یبرأ فی ساعة فتعجبوا من ذلک. فأمرنی الوزیر ان اؤلّف کتاباً فیه یشتمل علی جمیع العلل التی تبرأ فی ساعة واحدة؛ فبادرت الی منزلی و عملت هذا الکتاب و اجتهدت فیه و سمّیته کتاب برءالساعة و هو مثل کتاب سرّ الاسرار فی الصناعة، لانّ هذا الکتاب هو دستورٌ فی الطب؛ والله‌الموفق‌للصواب‌وهوحسبناونعم‌الوکیل.

قال الحکیم الفاضل، رحمه‌الله، ان من شأنی فی تألیف الکتب انْ اذکر العلل التی یکون من الفرق الی القدم و لیس کل العلل یبرأ فی ساعة واحدة فلأجل ذلک ذکرنا عضواً و ترکنا عضواً بل اعضاء کثیرة ثم ذکرناها بعد و قدمت ذکر ما یجوز ان یبرأ فی ساعة؛ ان‌وفق‌الله‌تعالی].

 


[فی الصداع]

[اذا کان الصداع فی مقدّم الرأس و ما یلی الجبهه فان ذلک من فضل الدم و علاجه ان یخرج شیئاً من الدم بحجامة او فصد فانه یسکن علی المکان او یشمّ شیئاً من الافیون المصری الجیّد و یجعل فی انفه و اصداغه او یأخذ شیئاً من العناب او شرابه او یأکل مرقة العدس او یتناول شیئاً من الکزبرة الیابسة فانه یسکن علی المکان.

و قد یکون الصداع ایضاً فی وسط الرأس و دلیل ذلک الحرارة و ینفع من ذلک ان تبلّ خرقة کتان بدهن ورد و خلّ خمر و یوضع علی الرأس او تبلّ بدهن ورد و لبن جاریة فان ذلک یسکن علی المکان او یشمّ النیلوفر او یأکل من لبّ الخیار الذی قد وضع فی الخلّ الثقیف او یتناول شیئاً من الربوب الحامضة التی من شأنها اطفاء الصفراء فانه یسکن فی الوقت او یدلک اسفل رجلیه بدهن بنفسج و ملح فانه یسکن علی المکان.

و اذا کان الصداع فی مؤخر الرأس ممّا یلی القمحدوه فان ذلک من البلغم و علاجه ان یتقیاء العلیل بالسکنجبین و ماءالفجل و یشرب علیه ماءالشبت حتی یقذف کل ما فی جوفه من البلغم و لْیجتهد ان یکون ذلک من ماء حارّ فانه یسکن علی المکان او یتناول شیئاً من الهلیلج المربّی و الاملج المربی فانه یسکن فی الوقت او یتغرغر بایارج فیقرا فیبرأ فی الحال].

 

باب اوّل: در درد سر است.

و درد سر یا در پیش روی سر است و یا در وسط سر است و یا در عقب سر؛ اگر در پیش سر باشد و بالای ابرو یقیناً از زیادتی خون خواهد بود و علامت زیادتی خون، سرخی چشم و صورت و امتلای عِرق است.

علاجش آن است که فصد رگ قیفال از دست راست، پنجاه مثقال یا شصت مثقال خون کم نماید یا حجامت کند به قدر پنج شاخ، باذن‌الله‌تعالی درد سر فوراً ساکت می‌شود یا تریاک بسیار خوب ببویند و قلیلی هم به بینی و پیشانی و صدغین بمالند یا آنکه ده دانه عنّاب و دو مثقال تخم گشنیز، شیره کشیده بخورند فوراً درد ساکن می‌شود.

و اگر در وسط سر باشد و علامت صفرا هم باشد مثل زردی چشم و صورت و یبس منخرین، لامحاله از حرارت صفرا خواهد بود.

علاجش آن است که پارچه از کتان با روغن گل سرخ آلوده کرده به موضع درد و وجع بیندازد در همان ساعت درد را ساکن می‌کند ان‌شاءالله‌تعالی. یا اینکه کف پا را با روغن بنفشه، بادام و نمک طلا نمایند که دفعةً درد ساکن خواهد شد و بوئیدن گل نیلوفر نیز مفید است. و بهتر آن است که غذای روز مغز خیار با سرکه انگوری کهنه باشد و غذای شب آش آب انار یا رُبّ سیب یا آب غوره، یا اینکه دو مثقال تخم گشنیز را در هشتاد مثقال آب غوره شیره کشیده بنوشند، ان‌شاءالله در همان ساعت ساکن می‌شود. و اکثر از اطبّاء متأخّرین بر این معالجه اتّفاق دارند و حقیر نیز این قسم معالجه نموده و نفع کل بخشیده فی‌الفور.

و اگر درد سر در عقب سر باشد لامحاله بیشتر از زیادتی بلغم خواهد بود، علامت زیادتی بلغم بلادت حواس و ثقل و سنگینی سر و بیاض بشره است.

علاجش قی کردن است به آب ترب و سکنجبین و آب شبت و باید که نیم‌گرم کرده بنوشند تا قی بسیار بشود که به زودی درد را ساکن کند ان‌شاءالله‌تعالی. یا اینکه مربّای هلیله کابلی یا مربّای آمله بخورند و غرغره به ایارج‌ فیقرا بکنند. و صفت ایارج این است: بگیرند سنبل‌الطیب و دارچینی و عود بلسان و حبّ بلسان و سلیخه و مصطکی و اسارون و زعفران از هر یک یک مثقال و صبر سقوطری دو مثقال، همه ادویه را نرم کوفته، دو مثقال آن را به آب گرم غرغره نمایند در همان ساعت درد را ساکن می‌کند بعون‌الله‌تعالی. یا اینکه نمک و سرکه به کف پا طلا نمایند و پاها را در آب بسیار گرم گذاشته فوراً درد را ساکن می‌کند باذن‌الله‌تعالی.

 


 

[فی الشقیقه]

[علاجه ان یبخر بعرطینشا فانّه یبرأ فی الوقت او یبخر بعظام الکلب فانه یبرء فی الوقت فان کان ذلک من اللقوه عولج بان یؤخذ کف من الشعیر و یوضع تحب الحب حتی یقطر علیه الماء و یلین ثم یؤخذ و یعصر من مائه نصف او قیة و یقطر ثم یؤخذ دانق اشق و دانق جاوشیر و یسعط من ذلک اجمع بوزن دانق او دانقین فان حدث من ذلک وجع فی الرأس صبّ علی رأسه ماء بارداً شتاءً و صیفاً[1] فانه یذهب].

 

باب دویّم: در درد شقیقه است.

و این درد در نیم از سر است.

علاجش آن بود [که] اگر غلبه خون ظاهر باشد رگ پیشانی و رگ بینی و قیفال زدن نیکو بود و رادع‌های مُحلّله استعمال کردن، از قبیل آب گشنیز سبز و آب تاجریزی و سرکه و صندل سرخ و روغن گل سرخ مفید افتد و اگر غلبه سایر اخلاط باشد تنقیه به ایارج فیقرا که صفتش مذکور شد بسیار مفید افتد. و همچنین بخور چوب اشنان و بخور استخوان سگ و آب سرد بر سر ریختن و آب جو با دانگی از اشق و دانگی از جاوشیر حل نموده به بینی چکاندن، فی‌الفور درد را ساکن کند و اگر مزمن شود سَلّ و داغ باید نمود تا علّت انتشار پدید نیاید، خاصّه که چشم ضعیف باشد، به زودی تدبیر سَلّ باید کردن، والله‌اعلم.

 


[فی الصرع]

[علاجه ان یؤخذ افتیمون و عاقرقرحا و اسطوخودوس و بسفایج یدق و ینحل بزبیب طایفی و یتناول منه بقدر الجوزة قبل النوبة فانه یندفع الصرع فی ذلک الاسبوع باذن الله تعالی].

 

باب سیّم: در صرع است.

و علامتش سنگینی سر و بسیار آمدن آب دهن و کف کردن است در حین صرع و سفیدی رنگ و کدورت حواس خصوصاً اگر مادّه در دماغ باشد و اغلب این است که در زیادتی نور قمر شدّت می‌کند.

علاجش آن است که بگیرند عاقرقرحا و اسطوخودوس و بسفایج و افتیمون، مساوی هم کوفته و بیخته با دو وزن از مجموع ادویه مویز منقا از هسته، معجون سازند و هفت مثقال قبل از نوبه صرع بخورند، باذن‌الله، در یک هفته رفع ناخوشی خواهد شد.

و باید تقلیل در غذا نمایند و غذا منحصر به نخودآب یا گوشت کبک و آهو و تیهو و کبوتر است با ادویه مثل دارچینی و زیره و مغز هل و زنجبیل و کباب و مُطنجَنات نیز در غذا جایز است.

 


[فی الزکام]

[علاج الزکام، الذی هو اصعب العلل، ان یصبّ علی رأسه ماءً حارّاً شدید الحرارة فاذا احس بالحرارة فی دماغه برأ من ساعته و علاجه ایضاً ان یأخذ خرقة کتان فیحمی علی النار و یوضع علی یافوخه فاذا احس بالحراره برء من ساعته].

 

باب چهارم: در زکام و نزله است و علامتش ظاهر است.

علاجش هر چند در ساعت معالجه نمودن آن صعوبتی دارد لکن باذن‌الله‌تعالی بهتر آن است که آب بسیار گرم بر سر بریزند به حدّی که احساس حرارت در دماغ کرده شود که فی‌الفور رفع زکام می‌شود یا اینکه پارچة کتان را به دفعات به آتش گرم کرده بر سر بیندازند تا اینکه احساس حرارت و گرمی در دماغ بشود در همان وقت رفع می‌شود باذن‌الله‌تعالی.

یا اینکه کندر و میعه یابسه و قسط و سندروس را مساوی هم کوفته و مخلوط هم نمایند به قدر فندقی از آن بخور نمایند، منع سیلان آب از دماغ خواهد کرد باذن‌الله‌تعالی.

ولیکن باید شخص مریض نهایت احتیاط را بکند که تا مادّه، نزول به سینه ننماید به این قسم که شبها کم بخوابد و روز اصلاً نخوابد و اگر شب بخوابد به قفا بخوابد و نشسته تکیه کند و بخوابد و در وقت خواب غرغره به آب خشخاش نماید و بعد بخوابد.

و در غذا نهایت تقلیل را بکند و روی غذا البتّه نخوابد و هفت مثقال زنجبیل و سیاه دانه را نیم‌گرم کرده به پارچه ببندد و ببوید تا آنچه مادّه در دماغ است به منخرین دفع شود و به سینه نزول ننماید و این حبّ نیز در منع نزول مواد به سینه بسیار مفید است، صفت آن: بگیرند نشاسته و کتیرا و ربّ‌السّوس و تخم خیار و تخم کدو و خشخاش و مغز بادام مقشّر و باقلای مقشّر، مساوی هم بکوبند و مثل نصف معجون نبات داخل کرده حبّ‌ها به قدر نخودی ساخته و شب و روز حبّی از آن در دهن نگاه دارند خصوصاً وقت خواب.

محمّد زکریا در کتاب من‌ لایحضره الطبیب[2] می‌گوید که نگاه داشتن سپستان در دهان و همچنین کتیرا در منع نزول مواد به سینه بغایت مفید است و در کتب متقدّمین از قبیل ذخیره و ثابت‌بن‌قره و کتاب شمعون یهودی و ابن‌ماسویه نیز مذکور است. البتّه باید که [از] چیزهای شور و ترش و عفص اجتناب کند ولکن بهتر آنکه تا یقین به هم نرساند که مادّه به سینه نخواهد ریخت قطع مواد و رطوبات از منخرین ننماید یا اینکه یقین کند که آخر زکام است در آن وقت این معالجه بسیار مفید است. همچنان که خود محمّد زکریا در کتاب فاخر و در کتاب من ‌لا‌یحضر می‌گوید که تا از برای مریض ممکن است آب از منخرین می‌آید، سدّ نباید کرد که مبادا به سینه بریزد و هرگاه مادّه زکام از منخرین سدّ شود شونیز ببویند و شیخ ابوعلی نیز تصریح به این مطلب کرده و اگر به سینه بریزد علاجش آن است که ماءالشّعیر خشخاش، با شربت بنفشه بنوشند و صفت ماءالشعیر خشخاشی این است: بگیرند جو پوست کنده و نشکسته را هفت مثقال و کوکنار سه دانه با صد و شصت مثقال آب یا عرق گاو زبان، به آتش ملایم بجوشانند تا هشتاد مثقال آن بماند با پنج مثقال شربت بنفشه بنوشند. صفت شربت بنفشه آن است که بگیرند ده مثقال گل بنفشه دارالمرز را جوشانیده و صاف نموده با بیست مثقال شکر سفید به قوام آوردند و یا با شربت زوفا خشک بنوشند. و صفت شربت زوفا این است: هفت مثقال زوفا خشک، ده دانه سپستان، ده دانه انجیر خشک و دو مثقال اصل‌السّوس جوشانیده و صاف نموده با چهل مثقال شکر سفید به قوام آورند.

و غذای روز شوربای کدو و اسفناج با گوشت برّه یا خروس بچه و غذای اگر تب نباشد نان با مربّای سیب و غذای شب ترطعام با زردة تخم‌مرغ نیم‌برشت و هرگاه مانع از فصد نمودن نداشته باشد به قدر قوّت و ضعف نزله و مریض را اخراج خون باید نمود که بسیار مفید است و باید دانست حقنه در این مریض خطر عظیم دارد که خلط را به حجاب سینه می‌کشد و دفع نمی‌توان کرد خاصّه کسی که حجاب سینه‌اش ضعیف باشد، الله‌اعلم.


[فی هیجان العین]

[قد یکون هیجان العین من المشی فی الشمس و علاجه ان یشم من الافیون و یطلی به العین و قد یکون ذلک بعقب الجلوس عند النار فان کان بعقبه یتناول شیئاً من طعام مبلغم و یکتحل بشیء من الهلیلج الکابلی فانه یبرء فی الوقت فان احب انساناً یبرء هیجان عینیه فی الحال اخذ ماء القراح و هو الماء السازج فیغلی و یصبّ علیه شیئاً من الماء البارد و سقی انساناً هاجت عیناه علی مکان و یکون برء ذلک فی ساعة و مثل هذا کثیر مما یکون مجییء العلة فی ساعة و برئه فی ساعة و لا یتجاوز غرض کتابنا هذا و نتکلم علی غیره].

 

باب پنجم: در درد چشم است.

و بهترین تدابیر در محافظت چشم این است که حفظ بکند چشم را از هوای بسیار گرم و بسیار سرد و از گریه بسیار و نظر کردن به خطوط دقیقه و اشیاء مضیئه برّاق و به قفا خوابیدن و سکر متواتر و باد شدید و غبار غلیظ و دود شدید و مداومت به خوردن سیر و پیاز مگر اشخاصی که عادت دارند بخصوص اهل دارالمرز و سن شیخوخیّت، علّت این در کتاب شرح جوامع بیان شده است.

و همچنین مضرّ است فصد کردن و حجامت کردن و بی‌خوابی و به حمّام رفتن و جماع کردن بسیار، و نفع می‌کند چشم را تلیین طبیعت و گشودن چشم در آب صاف و سرمه سنگ اصفهانی و توتیای هندی که تربیت کرده باشد به آب رازیانه یا آب مرزنجوش و برود رمّان. صفتش آن است که بگیرند آب انارین را با پیه آن یک‌ من با صد مثقال عسل صاف کرده و به آتش ملایم بجوشانند و کف او را گرفته تا اینکه به قوام آید و غلیظ شود و در بعض اوقات با میل به چشم بکشند، بسیار تقویت چشم می‌کند و همچنین آب بادیان تازه را بگیرند و شکر سفید داخل بکنند در قوّت چشم بی‌عدیل است. مثلاً بیست مثقال آب بادیان را با پنج مثقال شکر سفید داخل کرده، صاف نمایند و گاهی به چشم بچکانند.

و اگر رمد به واسطه حرکت در آفتاب و یا مجاورت به آتش عارض شود علاجش آن است که تریاک بمالند و ببویند و پوست هلیله زرد را نرم سائیده، از تافته بیرون کرده به چشم بکشند دفعة درد را ساکن می‌کند، ان‌شاءالله‌تعالی.

 


[1]. نسخة خطی: کان أو صیفاً

[2]. در متن اصلی «من‌لایحضرالطبیب» نوشته شده است.

آمار سایت

بازدیدکنندگان : 6735

تلفن سفارش کتاب

برای سفارش کتاب با شماره تلفن زیر تماس بگیرید:

09195409892

نگارستان طب سنتی ایران

 

09017956905

جستجوی پیشرفته

لیست کتابهای طب سنتی

کتاب فصل

کلیه حقوق این سایت متعلق به  انتشارات طب سنتی ایران می باشد.